ปาเอยาแบบวาเลนเซีย

แบบดั้งเดิมไม่ได้ใส่อาหารทะเล แต่มักใช้ไก่ กระต่าย ถั่วแขก ถั่วขาวเม็ดใหญ่ และหญ้าฝรั่น ชื่อปาเอยาทะเลมักหมายถึงอีกแบบที่ใส่กุ้ง หอย หรือปลาหมึก

เลือกข้าวเมล็ดสั้นที่ดูดซึมน้ำซุปได้ดี เช่น ข้าวบอมบาหรือข้าวอาร์โบรีโอ แล้วเกลี่ยข้าวให้ทั่วกระทะ อย่าคนหลังเติมน้ำซุป เพื่อให้ข้าวสุกสม่ำเสมอและเกิดชั้นก้นกระทะหอม ๆ

เมื่อน้ำซุปเดือดและใส่ข้าวแล้ว เคี่ยวไฟกลางประมาณ 18–20 นาที จนข้าวดูดน้ำซุปเกือบหมด จากนั้นยกลงพักราว 5 นาที ก่อนเสิร์ฟ

ช่วงท้ายเพิ่มไฟขึ้นเล็กน้อยประมาณ 1–2 นาที จนได้ยินเสียงข้าวดังแผ่ว ๆ และมีกลิ่นหอมคล้ายขนมปังปิ้ง อย่าปล่อยจนมีกลิ่นไหม้หรือมีควัน

แบ่งใส่ภาชนะตื้นแล้วแช่เย็นภายใน 2 ชั่วโมง อย่าทิ้งข้าวสุกไว้ที่อุณหภูมิห้องนาน อุ่นให้ร้อนทั่วถึงก่อนกิน และควรอุ่นซ้ำเพียงครั้งเดียว

ปาเอยาแบบวาเลนเซียเด่นที่ไก่หรือกระต่าย ถั่ว และข้าวปรุงหญ้าฝรั่น ส่วนปาเอยาทะเลใช้กุ้ง หอย หรือปลาหมึกแทนเนื้อสัตว์บก และมักปรุงด้วยน้ำซุปปลา