Gado-gado

Endonezya mutfağından, haşlanmış veya buharda pişirilmiş sebzelerin tofu, tempeh ve yumurtayla bir araya getirildiği, üzerine baharatlı yer fıstığı sosu dökülen bir yemektir. İçindekiler tariften tarife değişse de sosu gado-gado’yu belirleyen temel unsurdur.

Lahana, fasulye filizi ve uzun fasulye gibi sebzeleri ayrı ayrı, diri kalacak şekilde haşla ya da buharda pişir; ardından süzüp soğut. Patatesi yumuşayana kadar haşla, salatalık ve marul gibi sebzeleri ise çiğ ekle.

Kavrulmuş yer fıstığını ezip sarımsak, acı biber, biraz tamarind suyu, limon suyu ve sıcak suyla karıştır. Pürüzsüz, sebzelere dökülebilecek kıvama gelince tuz ve tatlılığı için az miktarda şeker ekle.

Sebzeleri, tofu ve tempehi tabağa alıp yer fıstığı sosunu üzerine dök. Haşlanmış yumurta, çıtır krupuk ve kızarmış arpacık soğanı sık kullanılan eşlikçilerdir; sosu servis etmeden hemen önce eklemek sebzelerin diri kalmasına yardımcı olur.

Pişmiş sebzeleri ve sosu ayrı, kapalı kaplarda buzdolabında sakla ve birkaç gün içinde tüket. Servis ederken sebzeleri soğuk sunabilir ya da hafifçe ısıtabilirsin; sos koyulaşmışsa az sıcak suyla aç.

Yer fıstığı alerjisi olanlar için sosu kavrulmuş kaju veya ay çekirdeği ezmesiyle hazırlayabilirsin; bunlar da uygun değilse hindistan cevizi sütü, sarımsak ve tamarindle ayrı bir sos yap. Bu değişiklikler geleneksel yer fıstığı sosunun tadını vermez.

Sebzeler çoğunlukla haşlandıktan sonra soğutulup oda sıcaklığında veya serin servis edilir; sos ise oda sıcaklığında ya da hafif ılık olabilir. Çok sıcak sos, çıtır sebzeleri ve krupuku yumuşatabilir.

İkisi de sebzelerle yer fıstığı sosunu buluşturur; gado-gado genellikle tofu, tempeh, yumurta ve patates gibi daha çeşitli malzemeler içerir. Pecel’de ise sebzeler ve sos ön plandadır; sosun baharat karışımı da farklı olabilir.