วารสาร

ควรกินอะไรดี คู่มือจัดจานอาหารให้สมดุลแบบง่าย ๆ

ไม่มีมื้ออาหารที่สมบูรณ์แบบเพียงแบบเดียว แต่การจัดจานตามหลักง่าย ๆ ช่วยให้เลือกอาหารในแต่ละวันได้สะดวกขึ้น คู่มือนี้จะบอกว่าควรใส่อะไรบ้าง แต่ละส่วนมีประโยชน์อย่างไร และจะบันทึกลงในแอปติดตามอาหารได้อย่างไร

เริ่มจากมองทั้งจาน

แทนที่จะตัดสินมื้ออาหารจากวัตถุดิบเพียงอย่างเดียว ให้ดูความสมดุลของอาหารทั้งจาน โดยทั่วไปมื้ออาหารที่มีประโยชน์มักประกอบด้วยพืชผักหลากสี แหล่งโปรตีน อาหารที่มีคาร์โบไฮเดรต และไขมัน ปริมาณอาหารปรับเปลี่ยนได้ตามความหิว กิจวัตร ความชอบ และเป้าหมายของคุณ

แนวทางนี้เป็นจุดเริ่มต้น ไม่ใช่กฎตายตัว อาหารบางจานคลุกเคล้าส่วนผสมทุกอย่างเข้าด้วยกัน ส่วนของว่างและมื้อเบา ๆ อาจมีเพียงสองหรือสามส่วนก็ได้ สิ่งสำคัญคือรูปแบบการกินโดยรวมตลอดทั้งวัน ไม่ใช่ทุกจานต้องหน้าตาเหมือนกัน

  • ผักหรือผลไม้หลากสี
  • แหล่งโปรตีน
  • อาหารที่มีคาร์โบไฮเดรต โดยควรมีใยอาหารสูง
  • แหล่งไขมัน
  • น้ำหรือเครื่องดื่มอื่นที่เหมาะสม

เพิ่มผักหรือผลไม้ให้มีสีสันและความหลากหลาย

ผักและผลไม้ช่วยเพิ่มใยอาหาร รสชาติ สีสัน และสารอาหารหลากหลายให้กับมื้ออาหาร การเลือกกินหลายชนิดสลับกันไปช่วยให้ได้รับความหลากหลายมากกว่ากินชนิดเดิมทุกวัน จะเลือกแบบสด แช่แข็ง บรรจุกระป๋อง หรือปรุงสุกก็ได้

ลองให้ผักเป็นส่วนสำคัญของอาหารจานหลัก แทนที่จะใช้เพียงเล็กน้อยเพื่อแต่งจาน ส่วนผลไม้อาจกินคู่กับอาหารเช้า เป็นของว่าง หรือกินหลังมื้ออาหาร เมื่อติดตามอาหารจานผสม อย่าลืมบันทึกผัก ซอส และผลไม้ด้วย ไม่ใช่บันทึกเฉพาะวัตถุดิบหลัก

  • ผักใบเขียว บรอกโคลี หรือกะหล่ำปลี
  • พริกหวาน มะเขือเทศ แครอต หรือซูกินี
  • ถั่วลันเตา ข้าวโพดหวาน หรือผักรวมแช่แข็ง
  • แอปเปิล เบอร์รี ส้ม หรือลูกแพร์
  • ผลไม้กระป๋องในน้ำผลไม้แทนน้ำเชื่อม

เลือกแหล่งโปรตีน

โปรตีนช่วยให้อิ่มนานขึ้นและช่วยคงสภาพเนื้อเยื่อในร่างกาย โปรตีนได้จากทั้งอาหารจากสัตว์และพืช และไม่จำเป็นต้องเลือกแหล่งเดิมทุกมื้อ ปริมาณที่เหมาะกับคุณขึ้นอยู่กับร่างกาย กิจกรรม ความหิว และรูปแบบการกินโดยรวม

โปรตีนให้พลังงานประมาณ 4 กิโลแคลอรีต่อกรัม แต่อาหารที่มีโปรตีนสูงอาจมีไขมันหรือคาร์โบไฮเดรตด้วย จึงเป็นเหตุผลที่อาหารสองชนิดซึ่งมีโปรตีนใกล้เคียงกันอาจให้พลังงานต่างกัน หากต้องการบันทึกให้แม่นยำขึ้น ให้บันทึกอาหารตามที่กินจริง รวมทั้งน้ำมันที่ใช้ปรุงอาหาร ของชุบแป้งทอด และซอส

  • ถั่วเมล็ดแห้ง เลนทิล หรือถั่วลูกไก่
  • ไข่ ปลา ไก่ หรือเนื้อไม่ติดมัน
  • เต้าหู้ เทมเป้ หรืออาหารจากถั่วเหลืองชนิดอื่น
  • โยเกิร์ตรสธรรมชาติ หรือคอตเทจชีส
  • ถั่วเปลือกแข็งและเมล็ดพืช ซึ่งให้ไขมันด้วย

เลือกคาร์โบไฮเดรตให้เหมาะกับแต่ละวัน

อาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตให้พลังงาน และยังช่วยเพิ่มใยอาหารได้ โดยเฉพาะชนิดที่ผ่านการขัดสีน้อย ขนมปัง ข้าว พาสต้า มันฝรั่ง ข้าวโอ๊ต และธัญพืชชนิดอื่น ๆ ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของมื้ออาหารที่สมดุลได้ ปริมาณที่คุณอยากกินอาจเปลี่ยนไปตามกิจกรรมและความหิว

คาร์โบไฮเดรตให้พลังงานประมาณ 4 กิโลแคลอรีต่อกรัม แต่พลังงานรวมของอาหารยังขึ้นอยู่กับปริมาณน้ำ ใยอาหาร โปรตีน และไขมันด้วย ธัญพืชไม่ขัดสีและอาหารที่มีใยอาหารสูงมักมีเนื้อสัมผัสแน่นกว่า และอาจช่วยให้มื้ออาหารอิ่มท้องขึ้น บันทึกปริมาณอาหารที่ชั่งตอนปรุงสุกหรือก่อนปรุงให้สม่ำเสมอ เพราะน้ำหนักจะเปลี่ยนเมื่ออาหารดูดซับหรือสูญเสียน้ำ

  • ขนมปังโฮลวีตหรือแผ่นแป้งแรปโฮลวีต
  • ข้าวกล้อง ข้าวบาร์เลย์ หรือควินัว
  • พาสต้าโฮลวีตหรือบะหมี่โฮลวีต
  • มันฝรั่งหรือมันเทศ โดยกินเปลือกด้วยหากเหมาะสม
  • ข้าวโอ๊ตหรือซีเรียลธัญพืชไม่ขัดสีชนิดอื่น

ใส่ใจปริมาณไขมัน

ไขมันช่วยเพิ่มรสชาติและเนื้อสัมผัส ให้พลังงาน และช่วยให้ร่างกายนำสารอาหารบางชนิดไปใช้ แหล่งไขมัน ได้แก่ น้ำมัน ถั่วเปลือกแข็ง เมล็ดพืช อะโวคาโด และไขมันที่มีอยู่ตามธรรมชาติในอาหาร เช่น ปลา ผลิตภัณฑ์นม และเนื้อสัตว์ มื้ออาหารที่สมดุลไม่จำเป็นต้องปราศจากไขมัน

ไขมันให้พลังงานประมาณ 9 กิโลแคลอรีต่อกรัม ดังนั้นการเติมเพียงเล็กน้อยก็อาจทำให้พลังงานรวมของมื้ออาหารเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด น้ำมัน น้ำสลัด สเปรด และไขมันที่ใช้ปรุงอาหารเป็นสิ่งที่มักลืมบันทึกลงในไดอารี่อาหาร ลองตวงหรือกะปริมาณให้เหมือนเดิมทุกครั้ง เพื่อให้การติดตามอาหารยังมีประโยชน์

  • น้ำมันมะกอก น้ำมันคาโนลา หรือน้ำมันปรุงอาหารชนิดอื่น
  • ถั่วเปลือกแข็งและเนยถั่ว
  • เมล็ดพืชหรือน้ำสลัดที่ทำจากเมล็ดพืช
  • อะโวคาโด
  • ไขมันที่มีอยู่ตามธรรมชาติในปลา ไข่ ผลิตภัณฑ์นม หรือเนื้อสัตว์

ปรับแนวทางให้เข้ากับมื้ออาหารจริง

อาหารไม่ได้เสิร์ฟแยกเป็นส่วน ๆ บนจานเสมอไป ซุป แกง พาสต้าจานต่าง ๆ แซนด์วิช และอาหารแบบข้าวหน้าต่าง ๆ ก็ยังมีส่วนประกอบพื้นฐานแบบเดียวกันได้ ลองดูวัตถุดิบแล้วถามตัวเองว่าผัก โปรตีน คาร์โบไฮเดรต และไขมันมาจากส่วนไหน

ใช้แอปติดตามอาหารเพื่อสังเกตรูปแบบการกิน แทนที่จะพยายามบันทึกให้สมบูรณ์แบบ หากมื้อหนึ่งขาดส่วนประกอบบางอย่าง คุณอาจเพิ่มเข้าไปตอนนี้หรือกินเพิ่มในช่วงหลังของวันก็ได้ ปริมาณที่เหมาะกับคุณขึ้นอยู่กับความต้องการ จึงควรปรับรูปแบบการกินตามความหิว กิจกรรม ความชอบ และคำแนะนำเฉพาะบุคคลที่คุณปฏิบัติตามอยู่แล้ว

  • เติมถั่วและผักลงในพาสต้าซอสมะเขือเทศ
  • กินซุปคู่กับขนมปังโฮลวีตและไส้ที่มีโปรตีนสูง
  • จัดชามอาหารโดยใส่ธัญพืช ผัก โปรตีน และน้ำสลัด
  • เติมผลไม้และเมล็ดพืชลงในโยเกิร์ตกับข้าวโอ๊ต
  • ใส่โปรตีนและผักสลัดในแซนด์วิช แล้วกินผลไม้เป็นเครื่องเคียง

บทความอื่น ๆ ในวารสาร