ควรกินอะไรดี คู่มือจัดจานอาหารให้สมดุลแบบง่าย ๆ
ไม่มีมื้ออาหารที่สมบูรณ์แบบเพียงแบบเดียว แต่การจัดจานตามหลักง่าย ๆ ช่วยให้เลือกอาหารในแต่ละวันได้สะดวกขึ้น คู่มือนี้จะบอกว่าควรใส่อะไรบ้าง แต่ละส่วนมีประโยชน์อย่างไร และจะบันทึกลงในแอปติดตามอาหารได้อย่างไร
เริ่มจากมองทั้งจาน
แทนที่จะตัดสินมื้ออาหารจากวัตถุดิบเพียงอย่างเดียว ให้ดูความสมดุลของอาหารทั้งจาน โดยทั่วไปมื้ออาหารที่มีประโยชน์มักประกอบด้วยพืชผักหลากสี แหล่งโปรตีน อาหารที่มีคาร์โบไฮเดรต และไขมัน ปริมาณอาหารปรับเปลี่ยนได้ตามความหิว กิจวัตร ความชอบ และเป้าหมายของคุณ

แนวทางนี้เป็นจุดเริ่มต้น ไม่ใช่กฎตายตัว อาหารบางจานคลุกเคล้าส่วนผสมทุกอย่างเข้าด้วยกัน ส่วนของว่างและมื้อเบา ๆ อาจมีเพียงสองหรือสามส่วนก็ได้ สิ่งสำคัญคือรูปแบบการกินโดยรวมตลอดทั้งวัน ไม่ใช่ทุกจานต้องหน้าตาเหมือนกัน
- ผักหรือผลไม้หลากสี
- แหล่งโปรตีน
- อาหารที่มีคาร์โบไฮเดรต โดยควรมีใยอาหารสูง
- แหล่งไขมัน
- น้ำหรือเครื่องดื่มอื่นที่เหมาะสม
เพิ่มผักหรือผลไม้ให้มีสีสันและความหลากหลาย
ผักและผลไม้ช่วยเพิ่มใยอาหาร รสชาติ สีสัน และสารอาหารหลากหลายให้กับมื้ออาหาร การเลือกกินหลายชนิดสลับกันไปช่วยให้ได้รับความหลากหลายมากกว่ากินชนิดเดิมทุกวัน จะเลือกแบบสด แช่แข็ง บรรจุกระป๋อง หรือปรุงสุกก็ได้

ลองให้ผักเป็นส่วนสำคัญของอาหารจานหลัก แทนที่จะใช้เพียงเล็กน้อยเพื่อแต่งจาน ส่วนผลไม้อาจกินคู่กับอาหารเช้า เป็นของว่าง หรือกินหลังมื้ออาหาร เมื่อติดตามอาหารจานผสม อย่าลืมบันทึกผัก ซอส และผลไม้ด้วย ไม่ใช่บันทึกเฉพาะวัตถุดิบหลัก
- ผักใบเขียว บรอกโคลี หรือกะหล่ำปลี
- พริกหวาน มะเขือเทศ แครอต หรือซูกินี
- ถั่วลันเตา ข้าวโพดหวาน หรือผักรวมแช่แข็ง
- แอปเปิล เบอร์รี ส้ม หรือลูกแพร์
- ผลไม้กระป๋องในน้ำผลไม้แทนน้ำเชื่อม
เลือกแหล่งโปรตีน
โปรตีนช่วยให้อิ่มนานขึ้นและช่วยคงสภาพเนื้อเยื่อในร่างกาย โปรตีนได้จากทั้งอาหารจากสัตว์และพืช และไม่จำเป็นต้องเลือกแหล่งเดิมทุกมื้อ ปริมาณที่เหมาะกับคุณขึ้นอยู่กับร่างกาย กิจกรรม ความหิว และรูปแบบการกินโดยรวม

โปรตีนให้พลังงานประมาณ 4 กิโลแคลอรีต่อกรัม แต่อาหารที่มีโปรตีนสูงอาจมีไขมันหรือคาร์โบไฮเดรตด้วย จึงเป็นเหตุผลที่อาหารสองชนิดซึ่งมีโปรตีนใกล้เคียงกันอาจให้พลังงานต่างกัน หากต้องการบันทึกให้แม่นยำขึ้น ให้บันทึกอาหารตามที่กินจริง รวมทั้งน้ำมันที่ใช้ปรุงอาหาร ของชุบแป้งทอด และซอส
- ถั่วเมล็ดแห้ง เลนทิล หรือถั่วลูกไก่
- ไข่ ปลา ไก่ หรือเนื้อไม่ติดมัน
- เต้าหู้ เทมเป้ หรืออาหารจากถั่วเหลืองชนิดอื่น
- โยเกิร์ตรสธรรมชาติ หรือคอตเทจชีส
- ถั่วเปลือกแข็งและเมล็ดพืช ซึ่งให้ไขมันด้วย
เลือกคาร์โบไฮเดรตให้เหมาะกับแต่ละวัน
อาหารที่มีคาร์โบไฮเดรตให้พลังงาน และยังช่วยเพิ่มใยอาหารได้ โดยเฉพาะชนิดที่ผ่านการขัดสีน้อย ขนมปัง ข้าว พาสต้า มันฝรั่ง ข้าวโอ๊ต และธัญพืชชนิดอื่น ๆ ล้วนเป็นส่วนหนึ่งของมื้ออาหารที่สมดุลได้ ปริมาณที่คุณอยากกินอาจเปลี่ยนไปตามกิจกรรมและความหิว

คาร์โบไฮเดรตให้พลังงานประมาณ 4 กิโลแคลอรีต่อกรัม แต่พลังงานรวมของอาหารยังขึ้นอยู่กับปริมาณน้ำ ใยอาหาร โปรตีน และไขมันด้วย ธัญพืชไม่ขัดสีและอาหารที่มีใยอาหารสูงมักมีเนื้อสัมผัสแน่นกว่า และอาจช่วยให้มื้ออาหารอิ่มท้องขึ้น บันทึกปริมาณอาหารที่ชั่งตอนปรุงสุกหรือก่อนปรุงให้สม่ำเสมอ เพราะน้ำหนักจะเปลี่ยนเมื่ออาหารดูดซับหรือสูญเสียน้ำ
- ขนมปังโฮลวีตหรือแผ่นแป้งแรปโฮลวีต
- ข้าวกล้อง ข้าวบาร์เลย์ หรือควินัว
- พาสต้าโฮลวีตหรือบะหมี่โฮลวีต
- มันฝรั่งหรือมันเทศ โดยกินเปลือกด้วยหากเหมาะสม
- ข้าวโอ๊ตหรือซีเรียลธัญพืชไม่ขัดสีชนิดอื่น
ใส่ใจปริมาณไขมัน
ไขมันช่วยเพิ่มรสชาติและเนื้อสัมผัส ให้พลังงาน และช่วยให้ร่างกายนำสารอาหารบางชนิดไปใช้ แหล่งไขมัน ได้แก่ น้ำมัน ถั่วเปลือกแข็ง เมล็ดพืช อะโวคาโด และไขมันที่มีอยู่ตามธรรมชาติในอาหาร เช่น ปลา ผลิตภัณฑ์นม และเนื้อสัตว์ มื้ออาหารที่สมดุลไม่จำเป็นต้องปราศจากไขมัน

ไขมันให้พลังงานประมาณ 9 กิโลแคลอรีต่อกรัม ดังนั้นการเติมเพียงเล็กน้อยก็อาจทำให้พลังงานรวมของมื้ออาหารเปลี่ยนไปอย่างเห็นได้ชัด น้ำมัน น้ำสลัด สเปรด และไขมันที่ใช้ปรุงอาหารเป็นสิ่งที่มักลืมบันทึกลงในไดอารี่อาหาร ลองตวงหรือกะปริมาณให้เหมือนเดิมทุกครั้ง เพื่อให้การติดตามอาหารยังมีประโยชน์
- น้ำมันมะกอก น้ำมันคาโนลา หรือน้ำมันปรุงอาหารชนิดอื่น
- ถั่วเปลือกแข็งและเนยถั่ว
- เมล็ดพืชหรือน้ำสลัดที่ทำจากเมล็ดพืช
- อะโวคาโด
- ไขมันที่มีอยู่ตามธรรมชาติในปลา ไข่ ผลิตภัณฑ์นม หรือเนื้อสัตว์
ปรับแนวทางให้เข้ากับมื้ออาหารจริง
อาหารไม่ได้เสิร์ฟแยกเป็นส่วน ๆ บนจานเสมอไป ซุป แกง พาสต้าจานต่าง ๆ แซนด์วิช และอาหารแบบข้าวหน้าต่าง ๆ ก็ยังมีส่วนประกอบพื้นฐานแบบเดียวกันได้ ลองดูวัตถุดิบแล้วถามตัวเองว่าผัก โปรตีน คาร์โบไฮเดรต และไขมันมาจากส่วนไหน
ใช้แอปติดตามอาหารเพื่อสังเกตรูปแบบการกิน แทนที่จะพยายามบันทึกให้สมบูรณ์แบบ หากมื้อหนึ่งขาดส่วนประกอบบางอย่าง คุณอาจเพิ่มเข้าไปตอนนี้หรือกินเพิ่มในช่วงหลังของวันก็ได้ ปริมาณที่เหมาะกับคุณขึ้นอยู่กับความต้องการ จึงควรปรับรูปแบบการกินตามความหิว กิจกรรม ความชอบ และคำแนะนำเฉพาะบุคคลที่คุณปฏิบัติตามอยู่แล้ว
- เติมถั่วและผักลงในพาสต้าซอสมะเขือเทศ
- กินซุปคู่กับขนมปังโฮลวีตและไส้ที่มีโปรตีนสูง
- จัดชามอาหารโดยใส่ธัญพืช ผัก โปรตีน และน้ำสลัด
- เติมผลไม้และเมล็ดพืชลงในโยเกิร์ตกับข้าวโอ๊ต
- ใส่โปรตีนและผักสลัดในแซนด์วิช แล้วกินผลไม้เป็นเครื่องเคียง