Is stevia als zoetstof veilig?

Wat steviazoetstof eigenlijk is

Steviazoetstoffen zijn afkomstig van stoffen die steviolglycosiden worden genoemd en die in de bladeren van de steviaplant zitten. Deze stoffen smaken veel zoeter dan suiker, dus je hebt er maar weinig van nodig. De zoetstof die in voedingsmiddelen wordt gebruikt, is meestal gezuiverd en bestaat dus niet simpelweg uit een lepel gemalen steviablad.

Een tafelzoetstof met het etiket stevia bevat mogelijk niet alleen steviolglycosiden. Fabrikanten combineren ze vaak met andere ingrediënten om meer volume te geven, de smaak milder te maken of het product beter oplosbaar te maken. Daardoor kunnen twee steviaproducten verschillende ingrediënten bevatten en een ander effect hebben op je voedingsregistratie.

• Gezuiverde steviolglycosiden zorgen voor de zoete smaak
• Vulstoffen maken kleine porties makkelijker af te meten
• Er kunnen andere zoetstoffen worden toegevoegd om de smaak aan te passen
• Aroma's kunnen de bittere of dropachtige nasmaak van stevia verminderen

Het korte antwoord over veiligheid

Goedgekeurde steviolglycosiden worden veilig geacht voor gebruik in voedingsmiddelen en dranken, zolang je binnen de limieten blijft die voedselveiligheidsautoriteiten hebben vastgesteld. Bij de beoordeling wordt gekeken naar hoe het lichaam deze stoffen verwerkt en hoeveel je er regelmatig van kunt gebruiken. De goedkeuring geldt voor specifiek omschreven gezuiverde vormen, niet automatisch voor elk zelfgemaakt extract of product van hele bladeren.

Veilig betekent niet dat elke hoeveelheid voor iedereen verstandig is. Voedselautoriteiten hanteren een aanvaardbare dagelijkse inname als voorzichtige richtlijn voor regelmatig gebruik gedurende langere tijd. De limiet die voor jou geldt, is afhankelijk van je lichaamsgewicht en de hoeveelheid steviolglycosiden in elk product. Er is dus geen vast aantal porties dat voor iedereen geldt.

• Kies producten met goedgekeurde steviolglycosiden
• Volg de aanbevolen portie op het etiket
• Tel stevia uit dranken, voedingsmiddelen en tafelzoetstoffen bij elkaar op
• Vraag zo nodig persoonlijk advies aan een bevoegde zorgverlener

Gezuiverde zoetstof is niet hetzelfde als het hele blad

Het woord natuurlijk kan de indruk wekken dat alle vormen van stevia hetzelfde zijn, maar de bewerking speelt een rol. Voor gezuiverde steviolglycosiden gelden vastgestelde normen voor samenstelling en zuiverheid. Hele bladeren, bladpoeder en onofficiële extracten kunnen een bredere mix van plantaardige stoffen bevatten.

Dat een product plantaardig is, betekent niet dat veiligheidscontroles overbodig zijn. Kijk bij het kiezen van een zoetstof naar de ingrediëntenlijst, en vertrouw niet alleen op een afbeelding van een blad of een claim op de voorkant van de verpakking. Een duidelijke ingrediëntenlijst geeft je een beter beeld van wat je binnenkrijgt en registreert.

• Kijk of steviolglycosiden op de ingrediëntenlijst staan
• Controleer of er ook suiker of een andere zoetstof in zit
• Let op vulstoffen die energie leveren
• Ga er niet van uit dat groen poeder hetzelfde is als een gezuiverd extract

Mogelijke ongewenste effecten

Sommige mensen proeven een nasmaak van stevia, vooral in warme dranken of licht gekruide gerechten. Anderen kunnen maag- of darmklachten krijgen van de vulstoffen in een tafelzoetstof. Mogelijk is niet de stevia zelf, maar een ander ingrediënt de oorzaak.

Je reactie kan afhangen van het product, de portie en wat je verder hebt gegeten. Als je na gebruik van een product steeds klachten krijgt, stop dan met dat product en bekijk de volledige ingrediëntenlijst. Je kunt ook een kleinere hoeveelheid door je eten mengen om de smaak beter te beoordelen.

• Een bittere, kruidige of dropachtige nasmaak
• Een opgeblazen gevoel of ongemak na producten met bepaalde vulstoffen
• Een andere smaak wanneer stevia wordt verwarmd of gemengd met zure voedingsmiddelen
• Meer zoetheid dan verwacht wanneer je suiker rechtstreeks vervangt

Hoe stevia past bij calorieën bijhouden

Stevia kan de hoeveelheid energie in een voedingsmiddel of drankje verlagen wanneer het een deel van of alle suiker vervangt. Het resultaat hangt echter af van het hele recept. Een cake, yoghurt of gearomatiseerd drankje kan nog steeds energie bevatten uit bloem, vet, melk, fruit of toegevoegde suiker.

Ga er niet van uit dat een product met stevia geen calorieën bevat. Controleer de voedingswaardetabel en registreer de portie die je daadwerkelijk eet of drinkt. Noteer bij recepten alle ingrediënten en deel het totaal door het aantal porties dat je maakt.

Zoetheid is maar één onderdeel van gezond eten. Stevia kan handig zijn als je van een zoete smaak houdt en tegelijkertijd je toegevoegde suiker wilt aanpassen, maar je hoeft het niet in je voeding op te nemen. Je algehele eetpatroon is belangrijker dan de vraag of je één bepaalde zoetstof gebruikt.

• Registreer het bereide voedingsmiddel, niet alleen de zoetstof
• Controleer of stevia alle suiker vervangt of slechts een deel
• Tel melk, siropen en toppings bij dranken op
• Werk opgeslagen recepten bij als je ingrediënten verandert

Zo maak je een praktische keuze

Voor de meeste volwassenen kan een goedgekeurde steviazoetstof die volgens het etiket wordt gebruikt, deel uitmaken van een gewoon voedingspatroon. Controleer eerst of het product gezuiverde steviolglycosiden bevat en let op welke andere ingrediënten erin zitten. Gebruik zo weinig mogelijk om de zoetheid te krijgen die je lekker vindt.

Als je elke dag meerdere producten met stevia gebruikt, bekijk ze dan samen in plaats van één voor één. Door af te wisselen tussen dranken en snacks voorkom je ook dat dezelfde zoetstof overal je standaardkeuze wordt. Ben je zwanger of geef je borstvoeding, of heb je persoonlijk voedingsadvies gekregen, bespreek regelmatig gebruik dan met een passende zorgverlener.

• Lees de volledige ingrediëntenlijst
• Vergelijk de aanbevolen portie met de hoeveelheid die je meestal gebruikt
• Houd alle bronnen gedurende de dag bij
• Let op de smaak en op eventuele maag- of darmklachten
• Vraag persoonlijk advies als je situatie daar aanleiding toe geeft