ข้าวต้ม

ใส่ข้าวสวยกับน้ำหรือน้ำซุปประมาณสามเท่าของปริมาณข้าว แล้วเคี่ยวไฟอ่อนราว 10–15 นาที คนเป็นครั้งคราวจนเมล็ดข้าวนุ่มและน้ำซุปข้นตามชอบ

ล้างข้าวสารแล้วใส่น้ำประมาณ 8–10 ส่วนต่อข้าว 1 ส่วน ต้มจนเดือด จากนั้นหรี่ไฟและเคี่ยวราว 40–50 นาที คนบ้างเพื่อไม่ให้ติดก้นหม้อ เติมน้ำร้อนหากข้นก่อนข้าวนุ่ม

ข้าวต้มมักยังเห็นเมล็ดข้าวเป็นเม็ด ส่วนโจ๊กเคี่ยวนานจนเมล็ดแตกและเนื้อเนียนข้นกว่า หากอยากได้ข้าวต้มที่เมล็ดชัด อย่าคนแรงและอย่าเคี่ยวนานเกินไป

ข้าวต้มเครื่องมักใส่หมูสับ ปลา หรือกุ้ง ส่วนข้าวต้มกุ๊ยมักกินกับกับข้าวรสจัด เช่น ผัดผักบุ้งไฟแดง ไข่เค็ม หรือยำ เลือกเครื่องปรุงรสเค็มจัดเพียงเล็กน้อยเพื่อไม่ให้กลบรสของน้ำซุป

แบ่งใส่ภาชนะตื้นให้คลายร้อนเร็ว แล้วแช่ตู้เย็นภายใน 2 ชั่วโมง เก็บได้ประมาณ 3–4 วัน; ก่อนกินให้อุ่นจนร้อนทั่วถึง และอุ่นเฉพาะส่วนที่จะกิน

ข้าวต้มมี 142 kcal ต่อ 100 กรัม เทียบกับข้าวสวยที่ 133 kcal ต่อ 100 กรัม แต่ความข้นและปริมาณเครื่องที่ใส่ทำให้พลังงานต่อชามเปลี่ยนได้

ใช้ข้าวสวยที่เหลือแทนได้ โดยเติมน้ำหรือน้ำซุปแล้วเคี่ยวจนเมล็ดนุ่ม หรือใช้มันฝรั่งต้มบดทำซุปข้นแทนได้ แต่เนื้อสัมผัสและรสจะไม่เหมือนข้าวต้ม